Görümce Üzerine Bir Derleme

Baktım da birkaç seferdir yazılarımda örneklemelerimi "görümce" üstünden yapıyorum aile içi sosyal rollere önem veren okur. Bacanak deseler "yenen bişi mi" diye soracak denlicesine uzağım bu tip rollere diyen elit kesim okur: seni de ekşi sözlüğe yönlendiriyorum. Kültüre yabancı gibi kalma öyle köşelerde. Oradan tanımları oku, öğren. Haftaya yazılı yapıcam.

Biz zamanında sosyal psikoloji derslerinden biri için bir çalışma yapmıştık. Aile ve hatta sülale içi ilişkilerin kültere çatttadanak yansıdığı bir kısım atasözünü alt alta sıralayıp, o atasözlerinde verilmek istenen duygu durumunu sormuştuk katılımcılarımıza. Psikolojide katılımcı diyince aklınıza iki şey gelsin: fare ve öğrenci. Bir fisikolong olarak söylemeye utanıyorum ama durum bu. Biz çalışmalarda öğrencileri kullanırız ekseriyetle sonra da sanki bu grup temsili bir grupmuş gibi sıralarız sonuçları. Limitations kısmında da bir cümleyle, silik ve gözden ırak bir yere "bu çalışma 18-24 yaş arası sab-i sübyanla yapıldı. O nedenle birşey bulamamış olabiliriz" der geçeriz. O çalışmada da ilk başta "farelere sorsak daha isabetli olur aslında" diye düşünsek de bir arkadaşımızın dikkatleri farelerin anket kağıdıyla tek alakasının ucundan kemirmek olacağına çekmesi üzerine yine öğrenci kitlesine başvurduk. Hiç unutmam sosyoloji 1 ya da 2. sınıfların dersiydi. "Elti eltiden kaçar, görümceler bayrak açar" adlı atasözünü okuyan bir genç kızımız artiz bi şekilde yerinden kalkarak "pardon ama elti ne ya, hayret bişi" diye sormuştu. Sana hayret lan kıçımın sosyologu. Olm, möhendiz sorsa bi derece derim de toplum bilimle uğraşmak gayesinde olan bir yavru ceylanımızsın, ne artisleniyosun?

Sinirlerine hakim ol dediğini duyar gibiyim okur. Haklısın, bir an kendimi tutamadım. Özür dilerim. Konumuza geri dönecek olursak elti, görümce, kayınço ve bacanak. Bunlar önemli mevkiler. Hepimiz bir gün allah kısmet ederse bu mevkilere ve hatta daha da üst mevkilere (bkz. kaynana, kayınbaba, dünür) erişeceğiz. O nedenle neyin ne olduğunu bilelim.

Şimdi efendim ben karar verdim, çok taşaklı bir görümce istiyorum. Aynen atasözlerinin yansıttığı gibi bir tip olsun. Gıcık olsun yani. Kolunda böyle na bileğine kadar çangur çungur altın bilezik olsun. Düğünlere giderken saçlarını tepeden toplayıp öne dolma yaptırsın. Bi de kıçını attıra attıra gitsin her yere. Erkek kardeşine (yani benim kocam olacak adama, -kim lan o bu arada?) çok düşkün olsun ve bundan dolayı beni hiç sevmese de benle iyi geçinmek zorunda olsun. Eee malum beni üzerse ben de evde kardeşini üzerim. Sonraaaa, çocuk kendi taraflarına benzemiş diye sevinsin, dost meclislerinde övünsün ben de "ama huyu da neyse ki bana benzemiş" diye laf çakayım. Arayayım dostlarımı, annemi, beziş'i falan, sürekli görümcemden dert yanayım, "ay şimdi de şöyle yaptı böyle dedi" diye. Onlar da bana 'amaaan tek derdin bu olsun. Kocanla iyi ol da gerisi mohim degil' desinler.

Böyle olsun olm. Moderniteden sıkıldım yemin ederim. Eskiden daha güzelmiş herşey. Aradığım heyecanı bana ancak bir görümce yaşatabilir. Bekliyorum seni görümce. O gün geldiğinde hiç tanışmamış olmayı dileyeceksin bebeyim.

Resim: İstediğim görümce resmini de Umut Sarıkaya'nın mevzuyla ilgili karikatürlerini de bulamadığım için, sinire kesip bunu koydum resim diye abicim. "Konumuzla ne alakası var" diye düşünüp korteksi yakmayın boşuna.