Gecen senemi adadigim 'emotion' mevzusu neticesinde deneylerim elimde patlamis olsa da bazen okudugum makalerden kupleler geliyor aklima. Yanima kar kalmis gibi. Bir tanesi 'sadness' ile ilgiliydi. Uzgun olmanin nasil bir hal oldugunu uc cumleyle aciklamis bilim insani. Oyle de guzel aciklamis ki icin parcalanir. Bir gun yazarim buraya. Baska bir tanesi sucluluk (feelings of guilt) ile utanci (feelings of shame) karsilastirmis ve bu duygularin evrimsel faydalarini siralayarak hangisinin ileriye yonelik daha faideli bir duygu oldugunu gostermis. Acaba hangisi diyen merakli okura cevap veriyorum: feelings of guilt.
Ama bu yazimizin konusu bambaska bir sey: beklenen hissiyat - ki maalesef her zamanki gibi tanimin ingilizcesi turkcesinden daha guzel geliyor kulaga (ya da benim kulagima) = anticipatory affect.
Bir olayin, bir kararin neticesinde yasanmasi beklenen hisler. 'Halet-i ruhiyeme ayar vericem soyle yaparsam ve cicek gibi olacagim' demek ya da 'aman soyle yapmayayim, hafazanallah gunlerce mal gibi hissederim' demek. Evrimsel psikolojiye gore beklenen hissiyat'a gore hareket etmenin survival degeri cok yuksek. Turumuzu turlu tehlikelerden koruyan, saglikli bir kafayla yasama sansini arttiran, olur olmaz kararlar vermemizi engelleyen bir mekanizma diyelim. Allah zeval vermesin.
Ama is bu kadar basit olsa? Degil. Yasantilara kabaca tek sabitli ve cok bilinmeyenli denklem diyebilsek ve oradaki tek sabit kendimiz olsak belki yine de bir nebze kolay olurdu. Ama biz bile tek sabit olamiyoruz kendi denklemimizde arkadas. Insan davranisinin, isteklerinin, hayallerinin kestirilemez degiskenligi. Dolayisiyla bir secim sonucunda istedigin kadar bekleyedur belli bir hissiyatla dolmayi, bazen olmuyor. Yani neticesinde cok iyi hissedecegini dusundugun konularda kotu, cok kotu hissedecegini dusundugun konularda da cok iyi hissedebiliyorsun. Sindi ananem olsa 'Eee yavrim hayat, mukadderat, surada ne yazildiysa o' derdi.
O zaman ne yapmali? Ne bileyim ne yapmali?
Hepinize nese dolu gunler, mis gibi duygular dilerim.
Resim: Hallice
Ama bu yazimizin konusu bambaska bir sey: beklenen hissiyat - ki maalesef her zamanki gibi tanimin ingilizcesi turkcesinden daha guzel geliyor kulaga (ya da benim kulagima) = anticipatory affect.
Bir olayin, bir kararin neticesinde yasanmasi beklenen hisler. 'Halet-i ruhiyeme ayar vericem soyle yaparsam ve cicek gibi olacagim' demek ya da 'aman soyle yapmayayim, hafazanallah gunlerce mal gibi hissederim' demek. Evrimsel psikolojiye gore beklenen hissiyat'a gore hareket etmenin survival degeri cok yuksek. Turumuzu turlu tehlikelerden koruyan, saglikli bir kafayla yasama sansini arttiran, olur olmaz kararlar vermemizi engelleyen bir mekanizma diyelim. Allah zeval vermesin.
Ama is bu kadar basit olsa? Degil. Yasantilara kabaca tek sabitli ve cok bilinmeyenli denklem diyebilsek ve oradaki tek sabit kendimiz olsak belki yine de bir nebze kolay olurdu. Ama biz bile tek sabit olamiyoruz kendi denklemimizde arkadas. Insan davranisinin, isteklerinin, hayallerinin kestirilemez degiskenligi. Dolayisiyla bir secim sonucunda istedigin kadar bekleyedur belli bir hissiyatla dolmayi, bazen olmuyor. Yani neticesinde cok iyi hissedecegini dusundugun konularda kotu, cok kotu hissedecegini dusundugun konularda da cok iyi hissedebiliyorsun. Sindi ananem olsa 'Eee yavrim hayat, mukadderat, surada ne yazildiysa o' derdi.
O zaman ne yapmali? Ne bileyim ne yapmali?
Hepinize nese dolu gunler, mis gibi duygular dilerim.
Resim: Hallice
Muzik: Gonzales- Gogol
10 yorum:
sikintidan nasil ilgisiz bir is yapsam diye bakinirken denk gelen su yazin uzerine nicedir aklima tskilan bir mevzuyu uzmanina danisayim dedim. basliyorum :P
simdi bu beklenen hissiyat mevzusunu gecenlerde terminolojisini neyim bilmeden konusuyorduk. dedim ki insan ayni kafaya, duygusal yukunu bildigi halde giriyorsa surekli bunun mantikli bir aciklamasi olmali.
acmak gerekirse; mevzu arkada birakilan bir cografyaya, o cografyayla iliskilendirilen anilar/insanlar vs yuzunden duyulan özlem, geri donme istekliligi idi. insan akli geri donuldugunde biraktigini bulamayacagini bilse de, surekli nostaljiyle karisik geri donus istekliligi ruh halini baskilamaya devam ediyor cokca zaman. ve bu bir kac kere tekrarlanmis bir tecrube olmasina ragmen buna karsi bir savunma mekanizmasi gelistiremiyor.
sorum neydi? suydu:
kendimden hareketle; gecmise ya da gecmiste birakilan bir yere duyulan ozlem bulundugum yere attach olmami engelledi her vakit. bu da baska bir yere gocmeye itti. baska bir yere gocunce ozlem duyulacak yerlerin sayisi artti, ve loop a hosgeldiniz.
bahsettigin "beklenen hissiyat" in egitilebilirligi, fonksyonel bir sekilde hayata engaje edilme olasiligi var midir hocam. insan unutur mu? unutmus gibi mi yapar? yoksa kendinin dusmani midir nedir hocam? bize bunlari acar misiniz bir zahmet.
sevgiler
rumuz: uzgunumleyla
Sevgili uzgunumleyla,
En son sorduguna ilk cevap vereyim. Bence insan unutmaz, unutmus gibi yapar ancak. Onu da beceremez, bir yerde elinde patlar. 'Unfinished business' diye senle de konusmusuzdur muhakkak. Bitmemis meselen varsa mantik, akil, fikir falan pek kar etmiyor derim ben. Savunma mekanizmasi hele? Mumkun diil.
Bahsettigin loop'ta demek ki korunaklisin. Yoksa bir yerde kirardin loop'u. Iste bir yere donmek istiyorsun ama donunce ayni seyi bulamayacagini biliyorsun. Yani anticipated affect kotu/kaka. Sen de kendini oradan oraya surukluyorsun bu histen kacmak icin (ahan da senin savunma mekanizman buymus). Fekat iki ucu pisimsi degnek gibi o zaman da baska gicik hislerle bas etmek durumundasin. Misal: 'lan ozluyorum, e hala ozluyorum, ziticem ama hala ozluyorum' gibi.
Simdi ben soruna cevap verebildim mi? Tabi ki hayir. Napiim anacim zor yerden sordun. Ozun sozu anticipated affect sonradan kotu hissedecegimizi bildigimiz mevzulara baliklama atlamamamizi sagliyor. Bu uzun vadade bizi koruyan ama kisa vadede gunumuzun agzina sican bir mekanizma. Iste boyle uzgunumleyla. Inan ben de 'sonen umid ile gunden gune olgun gibiyim'
Operim.
Vay bee Berfu, trafikten nerelere akmışsın sen. Duyguları kurcalamaya gelmez elinde patlar mazallah aman diyip gözlerinden öpeyim :)
Oyle valla Billurcum. Ben de operim.
Yazı ve yorumlar anlama kapasitemin üzerinde olmasına rağmen müziği sevdim :) Saygılar
Sagol Madman.
Bu arada anlayamadiysan o bizim yuzmuzdendir zira biraz ustu kapali bir mevzu konustuk yorumlarda. Mevzuya hakim olmayanin anlamasi zor yani.
Beklenen hissiyatın gerçekleşmemesi durumunda ortaya çıkan duyguya ne isim veriyorsunuz bilmiyorum ama öğrenene kadar şimdilik ben hayal kırıklığı demeyi tercih ediyorum. Ki biliyorum kesinlikle eksik bir tanımlama bu. Şöyle ki; Diyelim ev arkadaşından ayrılmayı düşünüyorsun ve bunun sonucunda mutlu olacaksın beklenen hissiyatı var sende. Ayrıldınız ve mutlu olamadın. Kesinlikle bir hayal kırıklığı.Üzgünlük ve hayal kırıklığı(bu kısmı unutma!:p)Yada ev arkadaşından ayrılmayı düşünüyorsun ve ayrıldığında üzgün olacağın beklenen hissiyatı var sende ve ayrıldın! Ama üzgün değil, mutlusun! Yine bir kesinlikle hayal kırıklığı. Mutluluk ve hayal kırıklığı!."Hayal kırıklığı" dememi eksik kabul etmemin sebebi biraz bu.Kelime tamlaması olarak negatif bir anlam içeriyor olması ve mutlulukla hayal kırıklığının yan yana biraz garip durması:)Eksik tanımlamamı ne kadar iyi açıklayabildim bundan emin değilim ki beklenen hissiyatın hayal kırıklığı olacağı bir örnekle de açıklamayı düşünüyordum ama vazgeçtim, iyice çorba olacak.Hayal kırıklığı ve hayal kırıklığı:p
Ne yapmalı? Bence kesinlikle beklenen hissiyatın değişiklik gösterebileceğini düşünerek eylemsiz kalmamalı! Yapmalı ve sadece bazen hayal kırıklığı yaşayabileceğini de unutmamalı:) Ananenin ellerinden de öperim:)Hı?Dediği şeyden dolayı değil, içimden geldi hepsi bu:)
Dogru diyorsun Hayat. Hayal kirikligindan korkup da bir sey yasamamak tam sacmalik olur. Ananemin ellerinden opmussun, sagolasin vallahi:) O da seni gozlerinden oper o vakit.
Bakıyorum bakıyorum yeni bir yazı okuyamıyorum. Psikolocim bozuldu resmen:)
İyi misin?
Selam Hayatcim. Sagolasin. Iyi sayilirim, isler cok kotu gidiyordu ama bugun biraz duzeldi. Yazamadim o nedenle bir muddet, ama sahalara geri donecegim:) Sefkiler.
Yorum Gönder